Dzieci uczą się przez działanie – na czym polega edukacja oparta na doświadczeniu?

Dlaczego jedne przedmioty toną, a inne unoszą się na wodzie? Co sprawia, że roślina rośnie i skąd bierze się deszcz? Dzieci każdego dnia zadają dziesiątki pytań, próbując zrozumieć otaczający je świat. Najlepszą odpowiedzią nie zawsze jest jednak gotowe wyjaśnienie. Często znacznie więcej daje możliwość samodzielnego sprawdzenia, jak coś działa. Na tej zasadzie opiera się edukacja przez doświadczenie, w której obserwacja, eksperymentowanie i aktywne uczestnictwo stają się podstawą zdobywania wiedzy. Jak wykorzystuje się ją w przedszkolu?

Dlaczego dzieci łatwiej przyswajają wiedzę poprzez doświadczenie?

Małe dzieci poznają otoczenie przede wszystkim za pomocą zmysłów i własnej aktywności. Dotykają przedmiotów, porównują ich właściwości, obserwują zmiany i sprawdzają, jakie skutki przynoszą podejmowane działania. W ten sposób stopniowo uczą się rozpoznawać zależności przyczynowo-skutkowe.

Dobrym przykładem jest poznawanie właściwości wody. Nauczyciel może opowiedzieć dzieciom, które materiały chłoną wilgoć, ale może też przygotować doświadczenie z wykorzystaniem gąbki, papieru, plastiku i kawałka tkaniny. Przedszkolaki samodzielnie sprawdzają, co dzieje się z poszczególnymi materiałami po zanurzeniu w wodzie, a następnie porównują wyniki swoich obserwacji.

Takie zajęcia angażują kilka zmysłów jednocześnie i zachęcają do aktywnego myślenia. Dziecko nie tylko poznaje określone zjawisko, ale również uczy się formułować przypuszczenia, zadawać pytania i wyciągać wnioski.

Ważną częścią edukacji opartej na doświadczeniu jest także możliwość popełniania błędów. Jeśli konstrukcja z klocków przewróci się, dziecko może zastanowić się nad przyczyną i spróbować zbudować ją inaczej. W ten sposób ćwiczy cierpliwość, elastyczność myślenia i umiejętność rozwiązywania problemów.

Jak wygląda nauka przez działanie w codziennym życiu przedszkola?

Edukacja przez doświadczenie nie wymaga skomplikowanych pomocy dydaktycznych. Wiele wartościowych aktywności można zorganizować z wykorzystaniem przedmiotów codziennego użytku, materiałów przyrodniczych czy prostych narzędzi.

Podczas zajęć matematycznych dzieci mogą porównywać długość przedmiotów, tworzyć zbiory z kasztanów lub mierzyć odległości za pomocą kroków. Z kolei sadzenie roślin daje okazję do obserwowania kolejnych etapów ich wzrostu i poznawania warunków potrzebnych do życia.

Istotną rolę odgrywają również zajęcia konstrukcyjne i artystyczne. Budowanie mostów z dostępnych materiałów zachęca do poszukiwania stabilnych rozwiązań, a mieszanie farb pozwala samodzielnie odkrywać, jak powstają nowe kolory. Każda z tych aktywności rozwija inne umiejętności, jednocześnie pobudzając dziecięcą ciekawość.

Podobne założenia wykorzystuje podejście STEAM, łączące nauki przyrodnicze, technologię, inżynierię, sztukę i matematykę. Zamiast poznawać poszczególne dziedziny w oderwaniu od siebie, przedszkolaki realizują zadania wymagające wykorzystania różnych umiejętności.

Przykładowo podczas projektowania domku dla owadów dzieci mogą poznawać potrzeby jego przyszłych mieszkańców, porównywać materiały, mierzyć elementy i planować konstrukcję. Takie przedsięwzięcie łączy wiedzę przyrodniczą z praktycznym działaniem, a przy okazji uczy współpracy i dzielenia się obowiązkami.

Jak Baby City wykorzystuje edukację przez doświadczenie?

Przykładem placówki, w której uczenie się przez działanie stanowi ważny element programu, jest Baby City – dwujęzyczne przedszkole na warszawskim Mokotowie. Realizowany w nim autorski program Curiocity™ – Baby City Early Learning Program łączy między innymi podejście STEAM, pracę projektową, rozwój społeczno-emocjonalny oraz zdobywanie wiedzy poprzez rzeczywiste doświadczenia.

Jednym z charakterystycznych elementów działalności Baby City są piątkowe „dni pustej klasy”. Dzieci opuszczają wówczas przedszkolne sale, aby uczestniczyć w zajęciach terenowych i wycieczkach edukacyjnych. Odwiedzają między innymi muzea, teatry, parki i instytucje kultury. Wyjścia są powiązane z realizowanymi projektami dydaktycznymi, dzięki czemu przedszkolaki mogą wykorzystywać zdobytą wiedzę w nowych sytuacjach.

Program obejmuje również różnorodne zajęcia rozwijające zainteresowania, w tym warsztaty przyrodnicze, ekologiczne, artystyczne i aktywności związane z naukami ścisłymi. Dzieci mają okazję eksperymentować, tworzyć własne prace, podejmować próby rozwiązywania problemów i odkrywać swoje mocne strony.

W Baby City nauka odbywa się także w środowisku dwujęzycznym. Język angielski towarzyszy przedszkolakom podczas codziennych czynności, zabaw i rozmów z nauczycielami. Dzięki temu nowe słownictwo poznają w konkretnych sytuacjach, które pomagają zrozumieć jego znaczenie i zastosowanie.

Rodzice zainteresowani programem, organizacją zajęć oraz warunkami edukacji w Baby City mogą uzyskać więcej informacji na stronie placówki.

Edukacja oparta na doświadczeniu pozwala dzieciom przekonać się, że zdobywanie wiedzy nie musi polegać wyłącznie na słuchaniu wyjaśnień i zapamiętywaniu informacji. Równie ważne są samodzielne próby, obserwacje i poszukiwanie odpowiedzi. Dzięki takim doświadczeniom przedszkolaki rozwijają ciekawość poznawczą, uczą się współpracować i nabierają odwagi do podejmowania nowych wyzwań.