Endoprotezoplastyka stawu biodrowego i kolanowego – kiedy operacja jest jedynym wyjściem?

Postępujące zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych i kolanowych należą do najczęstszych przyczyn przewlekłego bólu oraz ograniczenia sprawności ruchowej u osób dorosłych. W początkowych stadiach choroby stosuje się leczenie zachowawcze, obejmujące rehabilitację, farmakoterapię oraz modyfikację stylu życia. Z czasem jednak u części pacjentów dochodzi do znacznego uszkodzenia struktur stawu, co powoduje, że codzienne funkcjonowanie staje się coraz trudniejsze. W takich przypadkach rozważane jest leczenie operacyjne w postaci endoprotezoplastyki stawu biodrowego lub kolanowego.

Czym jest endoprotezoplastyka i jakie stawy obejmuje zabieg?

Endoprotezoplastyka to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu uszkodzonych elementów stawu i zastąpieniu ich sztuczną protezą. Celem operacji jest poprawa funkcji stawu, zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz umożliwienie pacjentowi powrotu do codziennej aktywności.

Najczęściej endoprotezoplastyka dotyczy:

• stawu biodrowego,
• stawu kolanowego.

Proteza stawu składa się z elementów, które zastępują naturalne powierzchnie stawowe. Materiały używane do produkcji endoprotez są dobierane tak, aby umożliwić możliwie naturalny zakres ruchu i ograniczyć dalsze uszkodzenia tkanek. Wybór rodzaju endoprotezy zależy od wielu czynników, takich jak wiek pacjenta, stopień zaawansowania zmian oraz warunki anatomiczne.

Wskazania do endoprotezoplastyki biodra i kolana – kiedy leczenie zachowawcze nie wystarcza?

Decyzja o leczeniu operacyjnym podejmowana jest wtedy, gdy inne metody nie przynoszą oczekiwanej poprawy. Endoprotezoplastyka nie jest zabiegiem wykonywanym rutynowo, lecz rozważanym w sytuacjach, gdy choroba znacząco obniża jakość życia pacjenta.

Do najczęstszych wskazań należą:

• przewlekły ból stawu biodrowego lub kolanowego, utrzymujący się mimo leczenia,
• znaczne ograniczenie ruchomości stawu,
• zmiany zwyrodnieniowe widoczne w badaniach obrazowych,
• trudności w poruszaniu się i wykonywaniu codziennych czynności,
• brak poprawy po rehabilitacji i farmakoterapii.

Wskazania do endoprotezoplastyki zawsze oceniane są indywidualnie. Istotne znaczenie ma nie tylko obraz radiologiczny, ale również subiektywne odczucia pacjenta oraz wpływ choroby na jego funkcjonowanie.

Jak przebiega operacja endoprotezoplastyki stawu?

Zabieg endoprotezoplastyki wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym lub regionalnym. Przed operacją pacjent przechodzi szczegółową diagnostykę oraz kwalifikację anestezjologiczną. Sam przebieg zabiegu zależy od tego, czy operowany jest staw biodrowy, czy kolanowy.

Operacja obejmuje:

• usunięcie zniszczonych powierzchni stawowych,
• przygotowanie kości do osadzenia endoprotezy,
• implantację odpowiednich elementów protezy,
• kontrolę stabilności i zakresu ruchu stawu,
• zamknięcie tkanek i zaopatrzenie rany.

Czas trwania zabiegu oraz zakres ingerencji chirurgicznej zależą od stopnia zaawansowania zmian i warunków anatomicznych pacjenta. W placówkach zajmujących się leczeniem schorzeń narządu ruchu, takich jak Szpital Carolina, operacje endoprotezoplastyki poprzedzane są dokładnym planowaniem i oceną stanu pacjenta. Coraz częściej zabiegi endoprotezoplastyki kolana są przeprowadzane z pomocą systemu robotycznego.

Rehabilitacja po endoprotezoplastyce – etapy powrotu do sprawności

Rehabilitacja stanowi integralną część leczenia po endoprotezoplastyce. Jej celem jest stopniowe przywracanie sprawności, nauka prawidłowych wzorców ruchu oraz zapobieganie powikłaniom pooperacyjnym.

Proces rehabilitacji obejmuje kilka etapów. W początkowym okresie pacjent uczy się bezpiecznego wstawania, chodzenia oraz obciążania operowanej kończyny. Następnie stopniowo wprowadzane są ćwiczenia poprawiające zakres ruchu i wzmacniające mięśnie.

Najczęściej rehabilitacja obejmuje:

• ćwiczenia usprawniające ruchomość stawu,
• trening chodu z pomocą fizjoterapeuty,
• ćwiczenia wzmacniające mięśnie kończyny,
• naukę bezpiecznych czynności dnia codziennego.

Czas rehabilitacji jest zróżnicowany i zależy od rodzaju operacji, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz systematyczności ćwiczeń.

Efekty leczenia i możliwe ograniczenia po wszczepieniu endoprotezy

Endoprotezoplastyka pozwala wielu pacjentom na zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz poprawę funkcjonowania stawu. Efekty leczenia zależą jednak od wielu czynników, w tym od stopnia zaawansowania choroby przed operacją oraz przebiegu rehabilitacji.

Po wszczepieniu endoprotezy pacjent powinien mieć świadomość pewnych ograniczeń. Zaleca się unikanie nadmiernych przeciążeń stawu, szczególnie w pierwszych miesiącach po zabiegu. Istotne znaczenie ma również przestrzeganie zaleceń lekarskich oraz regularne kontrole.

Możliwe efekty i ograniczenia obejmują:

• poprawę komfortu poruszania się,
• stopniowy powrót do aktywności codziennej,
• konieczność modyfikacji niektórych form aktywności fizycznej,
• potrzebę długofalowej dbałości o operowany staw.

Endoprotezoplastyka jest elementem kompleksowego procesu leczenia, którego celem jest poprawa jakości życia pacjenta przy zachowaniu bezpieczeństwa i funkcjonalności stawu.